Υδάτινος Αί-Λουρος
Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Κείμενα Κώστας Χριστοφιλόπουλος

Φωτογραφία Βασίλης Λάππας

ΓΕΩτρόπιο τεύχος 212 Σάββατο 30 Απριλίου 2004

Το «Μεγαλείο» της Ρώμης βρίσκεται στον κάμπο της Πρέβεζας! Όχι, δεν είναι σουρεαλιστικός στίχος του Νίκου Εγγονόπουλου αλλά θαυμαστή πραγματικότητα. Η πόλη που έχτισε ο Αυγουστος Οκταβιανός σε ανάμνηση της νίκης του επί του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας στη ναυμαχία του Ακτίου το 31 π.Χ., η ρωμαϊκή Νικόπολη στέκεται ακόμα όρθια και ζωντανεύει ιστορίες πολέμου, διαπλοκών, νέων ιδεών και νέων θρησκειών

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography
Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Βρισκόμαστε στο δρόμο Αρτας-Ιωαννίνων με κατεύθυνση προς την πρωτεύουσα της Ηπείρου. Λίγα χιλιόμετρα μετά τη διασταύρωση της Πρέβεζας, και καθώς για αρκετή ώρα μας συντροφεύει το βαθύσκιωτο παραποτάμιο δάσος του ποταμού Λούρου, φθάνουμε στις πηγές του Αγίου Γεωργίου. Ηδη είμαστε 50 χιλιόμετρα βόρεια της Νικόπολης.

Ακολουθούμε το μονοπάτι στη δεξιά όχθη του ποταμού κάτω από τα αιωνόβια πλατάνια που ριζώνουν στα νερά.Τα πόδια μας βουλιάζουν στα πεσμένα και μουσκεμένα από την υγρασία φύλλα των δέντρων και γδέρνονται στις φτέρες και τα βάτα. Περίπου εκατό μέτρα διαδρομή και μπροστά μας ορθώνεται ένα ογκώδες κτίσμα, που θυμίζει εγκαταλειμμένο σκηνικό χολιγουντιανής υπερπαραγωγής.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography
Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Τεράστιες καμάρες μας μεταφέρουν νοερά στις εικόνες του Κολοσσαίου της Ρώμης.

Είναι ότι έχει απομείνει από το θαύμα μηχανικής της κοσμοκράτειρας αυτοκρατορίας, το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο της Νικόπολης. Το νερό στο σημείο αυτό, συγκεντρωνόταν από τις πηγές του Λούρου και με υπέργειους και υπόγειους αγωγούς ταξίδευε 50 χιλιόμετρα απόσταση, για να δώσει ζωή στη Νικόπολη με τον τεράστιο για την εποχή πληθυσμό των 200.000 κατοίκων.

Σήμερα το Υδραγωγείο δεν γνωρίζει δόξες!

Το συντροφεύουν αιώνια ο Λούρος, τα μούσκλια, τα αναριχιτικά φυτά που το διαβρώνουν και η πλήρης εγκατάλειψη.

Δυστυχώς, πολύ σύντομα, ένα ακόμα μνημείο ιστορικό, αν δεν προστατευτεί άμεσα, θα πάψει να υπάρχει.

Αφήνουμε με μια πικρή γεύση το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο και μετά από μια σύντομη επίσκεψη στο γραφικό οικισμό του Αγίου Γεωργίου, ακολουθούμε προς νότο το δρόμο των νερών.

Αριστερά μας ο Λούρος και δεξιά μας, πάνω στις πλαγιές των χαμηλών λόφων τα ίχνη του αρχαίου αγωγού.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Ο ποταμός βέβαια δεν ξεκινάει από εδώ. Οι αρχικές πηγές του βρίσκονται αρκετά ψηλότερα στο όρος Τόμαρος, απ’ όπου αρχίζει το αιώνιο ταξίδι του, η ροή του ενισχύεται από τις πηγές του Αγίου Γεωργίου και κάνει μια στάση στο μικρό υδροηλεκτρικό φράγμα που βρίσκεται κοντά στο αρχαίο υδραγωγείο. Στη συνέχεια κυλάει ήρεμος στην κοιλάδα, μέχρι τις εκβολές του στον Αμβρακικό δίπλα στον αλμυρόβαλτο της Ροδιάς και πολύ κοντά στα ερείπια της Νικόπολης.

Κατευθυνόμαστε προς Πρέβεζα και στο μέσον περίπου της διαδρομής στρίβουμε αριστερά προς το χωριό Νέα Κερασούντα, για να «πατήσουμε» ένα άλλο μνημείο της περιοχής, το μεσαιωνικό κάστρο των Ρωγών.

Απέναντί μας δυτικά, το περίγραμμα των βουνών του Ζαλόγγου σχηματίζει, σαν προσφορά της φύσης στην ιστορία, το σχήμα του προσώπου μιας ξαπλωμένης γυναίκας. Στην άκρη, εκεί ακριβώς που μοιάζει με σαγόνι, λάμπουν στον ήλιο τα γλυπτά του Ζογγολόπουλου, που αναπαριστούν τη θυσία των γυναικών του Σουλίου.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography
Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Περνάμε στην ανατολική όχθη του Λούρου από την ταπεινή τσιμεντένια γέφυρα και αγναντεύουμε από χαμηλά το κάστρο των Ρωγών, στεφανωμένο από την άλω που δημιουργεί το έντονο φως του μεσημεριού.

Ανεβαίνουμε στο ρημαγμένο από το χρόνο και την εγκατάλειψη μνημείο. Τα χόρτα, τα βάτα και τα πουρνάρια, καταστρέφουν ότι έχει απομείνει.

Η τοιχοδομία μαρτυρεί πως πρόκειται για κάστρο των ρωμαϊκών χρόνων, επισκευασμένο την εποχή του βυζαντίου. Σύμφωνα με κάποιες αρχαιολογικές μελέτες, φαίνεται ότι αυτή η μεσαιωνική πόλη ήταν συνέχεια μιας αρχαίας πόλης της Ηπείρου, της περιοχής Κασσωπαίας, του Βουχέτιου. Ίχνη των αρχαίων τειχών διακρίνονται στη βάση των νεώτερων.

Οι μελαγχολικές εικόνες της καταστροφής του κάστρου των Ρωγών όμως, ξεθωριάζουν γρήγορα, καθώς χανόμαστε μέσα στη μαγεία και στην ομορφιά που απλώνεται σ’ όλη την έκταση γύρω απ’ το λόφο.

Κάτω απ’ τα πόδια μας αργοκυλάει ο Λούρος, βόρεια η περιοχή Λάκα Σουλίου με τα παραδοσιακά χωριά της, πνιγμένα στο πράσινο, δυτικά το Ζάλογγο, νότια κοντά στις εκβολές του ποταμού η Νικόπολη, με το επισκευασμένο από τους βυζαντινούς, καλοδιατηρημένο ρωμαϊκό φρούριό της και νοτιοανατολικά η λιμνοθάλασσα της Ροδιάς.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography
Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Ένα κοπάδι πρόβατα που βόσκουν μέσα στους Ρωγούς μπερδεύεται στα πόδια μας και καθώς η οργιαστική βλάστηση από αγριόχορτα δυσκολεύει την περιπλάνησή μας, αφήνουμε το κάστρο, συντροφιά με τα αγριοπούλια που φωλιάζουν στα ερείπιά του και που σε κάθε μας βήμα φτερουγίζουν τρομαγμένα και κατευθυνόμαστε προς το ποτάμι.

«…Ο Λούρος λιάζεται κάπου χαμηλά σαν κροκόδειλος, καμουφλαρισμένος μες στην ασορτί χλωρίδα του…» γράφει ο Γ. Δάλλας στο βιβλίο του «Στο ρεύμα του ποταμού».

Βαδίζουμε για λίγο το μονοπάτι που ξεκινά από το κάστρο των Ρωγών και ακολουθεί το ποτάμι μέχρι το βάλτο της Ροδιάς. Τα υπολείμματα παρόχθιας βλάστησης με φτελιές, ιτιές και φράξους, μας δίνουν μια ιδέα του άλλοτε απέραντου παραποτάμιου δάσους που κάλυπτε την περιοχή..

Ο Λούρος είναι ένας παλιός υδάτινος δρόμος που ένωνε με βάρκες την Φιλιππιάδα με τον Αμβρακικό, απόσταση περίπου 40 χιλιομέτρων.

Η κοιλάδα του Λούρου είναι κλειστή στο πάνω τμήμα της. Τα στενά περάσματα του ποταμού βρίσκονται στο μέσον της διαδρομής του, βόρεια του χωριού Κουκλέση.

Υδρόμυλοι, νεροτριβές και παλιά υδραγωγεία συνθέτουν την εικόνα της περιοχής.

Γυρνάμε στη δυτική όχθη με κατεύθυνση το ομώνυμο χωριό Λούρος απ’ όπου περνάει ο Ξεροπόταμος, παραπόταμος του Λούρου. Ακολουθούμε την ροή του και διασχίζοντας έναν παράδεισο για την υδρόβια ζωή, με υδρολίβαδα και τέλματα στολισμένα στα νούφαρα, φτάνουμε στις πλούσιες συστάδες του δάσους του Αγίου Βαρνάβα. Στα αιωνόβια πλατάνια, στους τεράστιους φράξους, στις φτελιές και στις ασημόλευκες, φωλιάζουν λευκοτσικνιάδες, πελαργοί ενώ την άνοιξη εμφανίζονται συχνά και χαλκόκοτες.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography
ΣΥΛΛΟΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ-ΥΔΑΤΙΝΟΣ ΑΙ-ΛΟΥΡΟΣ

Εντύπωση μας κάνει το γεγονός ότι το δάπεδο του μεταβυζαντινού ναού του Αγίου Βαρνάβα, βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Όπως μας εξήγησαν οι ντόπιοι, οι συχνές πλημμύρες του Λούρου επιχωμάτωσαν την περιοχή και κάλυψαν μέρος του ναού.

Στην απέναντι όχθη του ποταμού, ανατολικά απ’ το σημείο που βρισκόμαστε εκτείνεται ο βάλτος της Ροδιάς με τον μεγαλύτερο σε έκταση καλαμιώνα στην Ελλάδα.

Για να περιηγηθούμε όμως το βάλτο γυρνάμε βόρεια και απ’ τον κεντρικό δρόμο κατευθυνόμαστε προς τα χωριά Πέτρα και Στρογγυλή.

Εντύπωση μας κάνει το γεγονός ότι το δάπεδο του μεταβυζαντινού ναού του Αγίου Βαρνάβα, βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Όπως μας εξήγησαν οι ντόπιοι, οι συχνές πλημμύρες του Λούρου επιχωμάτωσαν την περιοχή και κάλυψαν μέρος του ναού.

Στην απέναντι όχθη του ποταμού, ανατολικά απ’ το σημείο που βρισκόμαστε εκτείνεται ο βάλτος της Ροδιάς με τον μεγαλύτερο σε έκταση καλαμιώνα στην Ελλάδα.

Για να περιηγηθούμε όμως το βάλτο γυρνάμε βόρεια και απ’ τον κεντρικό δρόμο κατευθυνόμαστε προς τα χωριά Πέτρα και Στρογγυλή.

Στο παλιό σχολείο της κοινότητας Στρογγυλής, στεγάζεται το Κέντρο Υποδοχής και Ενημέρωσης. Εδώ με πίνακες και ενημερωτικά φυλλάδια παρουσιάζονται τα μνημεία, η ιστορία της περιοχής, η σημασία του υγροτόπου, καθώς και τα είδη πουλιών και της άγριας ζωής που ζουν σ’ αυτόν.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography
Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Ανηφορίζουμε προς τον λόφο της Αγίας Αικατερίνης, νότια της Στρογγυλής. Το μονοπάτι περνάει ανάμεσα από ασβεστολιθικό σχηματισμό με κοφτερές πέτρες που εξέχουν σαν μαχαίρια. Στην κορυφή βρίσκεται το πέτρινο παρατηρητήριο απ’ όπου απολαμβάνουμε πανοραμική θέα των λιμνοθαλασσών Ροδιάς και Τσουκαλού.

Κατεβαίνουμε στην αποβάθρα, στο μόλο «Χατζάρα» της Στρογγυλής και επιβιβαζόμαστε στα πριάρια, τις παραδοσιακές μικρές βάρκες του Αμβρακικού.

Διασχίζουμε τους καλαμιώνες και τις νησίδες με τις αρμυρήθρες, ταράζοντας τη γαλήνη των φτερωτών κατοίκων του βάλτου.

Ο βαρκάρης μας αναφέρει δεκάδες είδη πουλιών, γλάρους, ερωδιούς, καλαμοκανάδες, ποταμίδες, αλκυόνες, πάπιες κ.α.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Καθημερινά, επιλέγουμε μέσα από το τεράστιο φωτογραφικό μας αρχείο ξεχωριστές εικόνες και τις προσθέτουμε στις συλλογές μας.

Φωτογραφίες από την Ελλάδα, τους ανθρώπους, τα τοπία, την ιστορία και την καθημερινή ζωή, που κρατήσαμε όλα αυτά τα χρόνια μέσα από τον φωτογραφικό μας φακό.

Και τις μοιραζόμαστε μαζί σας.

Για να τις χρησιμοποιήσετε, να τις μοιραστείτε, απολαύσετε, να εμπνευστείτε και να ταξιδέψετε μέσα από αυτές.

Γιατί πιστεύουμε πως η φωτογραφία δεν είναι μόνο μια εικόνα είναι μνήμη, ιστορία, συναίσθημα και ταξίδι.


Για την φωτογράφιση χρησιμοποιήθηκαν Fujifilm Velvia 50 135mm 36 Exposures Color Slide Film

Η ψηφιακή επεξεργασία πραγματοποιήθηκε στο στούντιο classic63- Vassilis Lappas

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Η δική μας προσοχή όμως είναι στραμμένη στο να δούμε ένα σπάνιο είδος πουλιών που στην Ελλάδα ζει μόνο εδώ και στη Μικρή Πρέσπα, τους αργυροπελεκάνους.

Πρόκειται για ένα πανάρχαιο είδος που επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας και που απειλείται με παγκόσμια εξαφάνιση. Επειδή με την παραμικρή ανθρώπινη ενόχληση εγκαταλείπουν τη φωλιά τους απαγορεύεται να πλησιάσουμε. Περνάμε από το μικρό άνοιγμα που ενώνει τη Ροδιά με τη λιμνοθάλασσα Τσουκαλού και τους παρατηρούμε από αρκετή απόσταση. Ο αργυροπελεκάνος είναι ένα μεγάλο άσπρο πουλί με κιτρινωπή η πορτοκαλοκόκκινη σακούλα κάτω από το μακρύ του ράμφος. Το άνοιγμα των φτερών του φτάνει τα 3.2 μέτρα.

Γυρνάμε στη Ροδιά και μετά από αρκετή ώρα περιπλάνησης στο βάλτο, τα πριάρια φθάνουν στη λιμνοθάλασσα Κωνστάντιου και δένουν στο λιμανάκι της ψαροκαλύβας που μαζί με το εκκλησάκι αποτελούν τεχνητή νησίδα υποδοχής των επισκεπτών στην καρδιά του υδρότοπου. Οι παραδοσιακές κατασκευές από ξύλο δένουν αρμονικά με το τοπίο. Ένας ξυλοδιάδρομος μας οδηγεί στο παραδοσιακό ιχθυοτροφείο, όπου μαθαίνουμε πως λειτουργεί ένα φυσικό εκτροφείο χελιών.

Μπαίνουμε στις βάρκες με προορισμό το μοναστήρι της Παναγίας της Ροδιάς απ’ όπου με τα πόδια φθάνουμε στη σπηλιά του Αγίου Βλασίου. Τα ερείπια του ασκηταριού, σκούρα απ’ την καπνιά, έχουν στην οροφή χαραγμένες τοιχογραφίες αγίων, δημιουργήματα των βοσκών της περιοχής.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Η επιστροφή στη Στρογγυλή μπορεί να γίνει και με τα πόδια κάτι που εμείς επιλέξαμε να κάνουμε, για να δούμε το αρχαίο ελαιοτριβείο που έφεραν στο φως οι αρχαιολόγοι πριν λίγα χρόνια αλλά κυρίως τους νεροβούβαλους που ζούσαν εδώ αιώνες, εξαφανίστηκαν τη δεκαετία του ’50 και τώρα ξαναζούν και αναπαράγονται στον ίδιο τόπο. Καθώς βαδίζαμε στην όχθη του βάλτου, ξαφνικά είδαμε μέσα απ’ τα βουρκωμένα νερά να προβάλλει ένα μαύρο κεφάλι ζώου, που μας «κάρφωσε» με τα τεράστια μάτια του. Πιο πέρα ένας άλλος νεροβούβαλος  βοσκούσε ήρεμα, αδιαφορώντας για την παρουσία μας. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα του ζώου βρίσκεται στα κέρατά του που είναι στραμμένα προς τα κάτω και πίσω.

Γεμάτοι εικόνες παρθένας φύσης και άγριας ζωής παίρνουμε το δρόμο της επιστροφής και περνάμε την μικρή γέφυρα που μας οδηγεί στη δυτική όχθη του Λούρου.

Κατευθυνόμαστε προς την Νικόπολη, εκεί όπου κατέληγαν οι αγωγοί του νερού που ξεκινούσαν 50 χιλιόμετρα βόρεια, απ’ το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο στις πηγές του ποταμού στον Άγιο Γεώργιο. Ο απέραντος ερειπιώνας της Νικόπολης της πόλης της νίκης του Οκταβιανού Αυγούστου επί του Αντωνίου, βρίσκεται δυτικά των εκβολών του Λούρου, επτά χιλιόμετρα βόρεια της Πρέβεζας. Τα τείχη της έχουν το σχήμα τραπεζίου, του οποίου η έκταση είναι περίπου 180 στρέμματα.

Υδάτινος Αί-Λουρος Γεωτρόπιο τεύχος 212 Vassilis Lappas Photography

Ο Αύγουστος «προίκισε» την πόλη με θαυμάσιες οικοδομές ίχνη των οποίων διασώζονται και σήμερα όπως το γυμνάσιο, το θέατρο που σώζεται η σκηνή του, η αγορά, το στάδιο και το ρωμαϊκό ωδείο που έχει αναστηλωθεί και φιλοξενεί κάθε καλοκαίρι, μουσικές και θεατρικές παραστάσεις. Εντυπωσιακό είναι και το Νυμφαίο, όπου κατέληγαν οι αγωγοί του Υδραγωγείου.

Ο σημαντικός ρόλος που έπαιξε η Νικόπολη στην ευρύτερη περιοχή φαίνεται και από το γεγονός ότι την επισκέφτηκε ο απόστολος Παύλος το 63 μ,Χ. και έζησε εδώ έναν χρόνο. Εδώ έζησε και δημιούργησε αρκετά χρόνια ως το τέλος της ζωής του ο φιλόσοφος Επίκτητος ο οποίος δίδαξε τη στωϊκή φιλοσοφία.

Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες ενίσχυσαν την οχύρωση της πόλης, κατασκευάζοντας τα εντυπωσιακά τείχη με τους 35 πύργους που βλέπουμε σήμερα. Τα ψηφιδωτά της Βασιλικής του Δουμετίου και της Βασιλικής του Αλκίσωνος, μαρτυρούν την ακμή της Νικόπολης κατά την περίοδο της εξάπλωσης του χριστιανισμού.

Μέσα από τα βυζαντινά τείχη, βρίσκεται το μικρό μουσείο της Νικόπολης που αποτελείται από δύο αίθουσες και έχει χαρακτήρα προσωρινού μουσείου του αρχαιολογικού χώρου. Εκτίθενται αξιόλογα ευρήματα απ’ την περιοχή όπως αγάλματα, μαρμάρινες σαρκοφάγοι και σκεύη ρωμαϊκής και βυζαντινής εποχής.

Εδώ τελειώνει το οδοιπορικό μας στους πανάρχαιους δρόμους των νερών.

Ο Λούρος συνεχίζει το αιώνιο ταξίδι του συντροφιά με τα ίχνη των πολιτισμών που ήκμασαν στην κοιλάδα του και εξακολουθεί και σήμερα να δίνει ζωή στη σπάνια άγρια πανίδα αλλά και παρά τις καταστροφές που έχει υποστεί και στην χλωρίδα της περιοχής. 

ΑπόVassilis Lappas

ΒΑΣΙΛΗΣ Γ. ΛΑΠΠΑΣ Φωτογραφία, Ταξίδι, Διαφήμιση, (E-Shop), Αρθρογραφία, Σκηνοθεσία, Παραγωγή Οπτικοακουστικού υλικού, θέατρο, διαδίκτυο, (E-Shop). Δημιουργία διαφημιστικών Banner, PowerPoint κλπ. Για άμεση επικοινωνία : vassilislappas@classic63.com